Flaş Haber - Türkiye'de 3 ay OHAL ilan edildi

İran-S. Arabistan Gerilimi: Petrol İçin Olmasın?

Prof.Dr. Celalettin Yavuz;Tarihte insanlığın en önemli ilk üç medeniyet beşiği Uzakdoğu’da Çin, batısında Hindistan ve Akdeniz havzasıydı. Orta Doğu ile birlikte mütalaa edilen Akdeniz havzası, aynı zamanda en çok bilinen ve insanlığın tarihiyle özdeşleşen bölgeydi. Bütün peygamberler, nebiler, kitaplı dinler, Nuh Tufanı, son Peygamber’in İslamiyet’i, “Haçlı Seferleri” gibi, tarihin ilk din savaşları Akdeniz havzasında gerçekleşti. Mezhep kavgaları da. Şimdi İran-Suudi Arabistan gerilimi var. Acaba neden? Ucuzlayan petrol sebebiyle bunalan ülkeler bu gerilimi körüklüyor olmasın?

11 Ocak 2016 Pazartesi 10:53

İran-S. Arabistan Gerilimi: Petrol İçin Olmasın?

Haber merkezi
Rusya’nın ekonomik krizde olduğu 1997-2002 dönemini hatırlayalım mı biraz? Petrolün varili 10-12 dolar civarındaydı ve Rusya uçan kuşa borçlanmıştı. Nasıl olduysa ABD, 2003’te sudan bahanelerle Irak’ı işgal etti. İşgalin ayak sesleriyle birlikte petrol yükselişe geçti. Hatta bir ara varili 150 dolara kadar çıktı. İşte bu arada, sadece 2-2.5 yıl içerisinde Rusya, “altından kalkamaz” denilen 400 milyar dolar civarındaki borcunu ödedi. 2006’dan itibaren de ABD’nin Doğu Avrupa (Polonya vb)’da “Füze Kalkanı” sistemi kurma projesine karşı çıkmaya başladı.

Hatta Ukrayna ve Gürcistan’ın “Doğu’ya doğru genişleme”yi öngören NATO ve AB üyeliklerine de… Çünkü petrol ve doğalgaz zengini olmuş, doğalgazı keserek Ukrayna’yı dizginlemiş, Avrupa’ya da “gazınız benim elimde!” diye aba altından sopa göstermişti.

Gelelim Suudilerle Acemlerin gerilimine. Suudi Arabistan’la İran’ın arası zaten iyi değildi. Ama bu yeni de değildi. Ne zaman ki İran Devrimi (Humeyni dönemi) gerçekleşti ve devrim ihracına başladı, Saddam’ın Irak’ı gibi S. Arabistan da İran’la ayrışmaya başladı. Ortak noktaları sadece İsrail düşmanlığı idi. Orada bile ABD etkisiyle Suudilerin düşmanlığı yüzeysel kalıyordu. Saddam’ı İran’a saldırtan iradenin arkasında Suudilerin olduğu da rivayet olunur.

Bir önceki İran Cumhurbaşkanı Ahmedinecad döneminde İran, sadece ABD, İngiltere ve İsrail’le değil, tüm Körfez Ülkeleri’yle kanlı bıçaklıydı. ABD’nin Irak işgali sonrası Irak’ta Şii ağırlıklı hükümetler üzerinde İran etkisi giderek yükseldi. Buna karşılık Suudiler de Irak’ta Sünni Arapları destekledi. Hatta IŞİD’in bu kadar semirmesinde S. Arabistan’ın taksiratı oldukça fazladır. Yani arada giderek sertleşen mezhep kavgası da var.

Ama gene de ana sebep, Wikileaks Belgeleri’yle açıklığa çıkarılmıştı: S. Arabistan, sık sık ABD yönetimine “İran’a saldırın!” çağrısı yapmıştı. Zaten Körfez Ülkeleri de ABD’ye deniz üssü kolaylığı da sağlamışlardı. İsrail’in bile İran’a saldırmayı planlarken ABD tarafından frenlendiği bir dönemde S. Arabistan’ın İran’a ABD saldırısını teşvik etmesi unutulacak gibi değildi.

İki ülkenin Suriye politikası da 180 derece zıttır. Suudiler tıpkı Cumhurbaşkanı Erdoağan gibi, adeta kan davası güdercesine “Esad ya gider, ya gider!” derken, İran’ın tercihi Esad ve Baas rejiminden yana.

Orta Doğu’yu harabeye çeviren “Arap Baharı” sadece Tunus, Mısır, Libya ve Suriye’de değil, diğer Arap ülkelerinde de yaşandı ama bastırıldı. Bu ülkelerden biri de Bahreyn’dir. Bahreyn’in Şiileri fena muamele ve gelir dağılımındaki sorunlar sebebiyle gösteri yapmaya kalktıklarında Bahreyn’e çoğunluğu S. Arabistan’dan olmak üzere, Körfez Ülkeleri 2.500 asker gönderdiler. Böylece gösteriler bastırılabildi.

Suudi Arabistan’ın petrol kuyularına yakın doğu sahillerinde de Şiiler kafalarını kaldıracak olduklarında Suudi baskısıyla yere yapıştılar. Bu arada 2-3 yıldır Yemen’deki Şii Husiler de Yemen Cumhurbaşkanlığını kuşatacak kadar ileri gittiler. Yemen’in BM’ye başvurmasından sonra S. Arabistan ve Körfez Ülkeleri Yemen’e askeri harekât yaptı. Suudi Arabistan’ın karşısındaki her 3 ülkedeki Şiilerin arkasında İran olduğu ileri sürülmektedir.

Son Söz: İran, ABD ve AB yaptırımı kaldırıldıktan sonra petrolle nefes almayı beklerken, S. Arabistan’ın üretimi arttırıp petrol fiyatlarını düşürdüğü göründü. Ama Suudiler de gelecek 5 yıl içinde iflas tehlikesiyle karşı karşıya kaldılar. Hatta geçenlerde yurtiçinde petrol fiyatlarına %50’ye varan zam yaptılar. Durum hiç de parlak değil yani. İster misiniz, petrolle nefes alan bu iki ülke anlaşmalı kriz çıkartmış olsun! Krizle birlikte petrol fiyatları yükselişe geçti de…