Tür seçiniz:
CİVELEK'İN ŞİKAYETİ OLAY GAZETESİ'NİN SAVUNMASI VE BASIN İLAN KURUMUNUN KARARINI AYNEN YAYINLIYORUZ!
Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğü
Sayı: İlan Hiz.D.2-2/1304-5263
Konu: Yönetim Kurulu Kararı hk.
OLAY GAZETESİ/İskenderun-Hatay
Kurumumuz Yönetim Kurulunun 14 Eylül 2012 tarihli toplantısında, Hatay ili İskenderun ilçesinde neşrolunan Olay gazetesinin, Basın Ahlak Esaslarını ihlal ettiğine ilişkin şikâyet ile ilgili olarak:
A. İskenderun Belediye Başkanı Dr. Yusuf H. CİVELEK in Kurum kayıtlarına 18 Haziran 2012 tarihinde intikal eden, 14 Haziran 2012 tarihli ve M.31.6.İSK.250-300 sayılı yazısında, Hatay ili İskenderun ilçesinde neşrolunan Olay gazetesinin 8 Haziran 2012 tarihli ve 1997 sayılı nüshanın manşet haberinde ve aynı nüshanın 7 nci sayfasında Gölge Adam sütununda İşler ayna ÇAL ÇAL oyna! bağışıyla yayımlanan köşe yazısında, basın ve ifade özgürlüğünün sınırları aşılarak İskenderun Belediye Başkanı ve İskenderun Belediyesine karşı asılsız ve dayanıksız ithamlarda bulunduğundan ve ayrıca araştırma yapılmaksızın kasıtlı olarak yıpratma ve karalama amacı güdüldüğünden bahisle, Olay gazetesi hakkında 195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin a bendi uyarınca gereğinin yapılması istenilmiştir.
Kurum Genel Müdürlüğü tarafından İskenderun Belediye Başkanı Dr. Yusuf H. CİVELEKe yazılan 25 Haziran 2012 tarihli ve ilan Hiz. D.30-16/930-3808 sayılı yazıda; şikayete konu Gazetenin sözü edilen nüshasında yayımlanan haber ve köşe yazısınsda hangi ifadelerle Basın Ahlak Esaslarına aykırı davranışta bulunulduğunun yanı sıra, araştırılmadan, asılsız, dayanıksız, yıpratma ve karalama amacıyla yayımlanan haber ve yazıların hangi olaylarla ilgili olduğu hususlarına açıklık getirilmesi halinde, konuyla alakalı işlemlerin yapılabileceği belirtilmiştir.
Bu kurum üzerine, İskenderun Belediye Başkanı Dr. Yusuf CİVELEK tarafından Kurum Genel Müdürlüğü kayıtlarına ulaştırılan 13 Temmuz 2012 tarihli ve M.31.6.İSK.250-349 sayılı yazıda şikayet konusuna ilişkin açıklamalar getirilmek suretiyle, anılan Gazete hakkında gereğinin yapılası talep edilmiştir.
B.18 Kasım 1994 tarihli ve Basın Ahlak Esasları Hakkında 129 sayılı Genel Kurul kararının 1 inci maddesi:
Madde 1-Bir kamu hizmeti olan gazetecilik, kişisel veya ahlaka aykırı amaç çıkarlara alet edilemez ve kamu yararına aykırı bir şekilde kullanılamaz. Haberlerde ve olayların yorumunda gerçeklerden saptırma, çarptırma veya kısaltma yoluyla amaçlı olarak ayrılınamaz. Doğruluğu kuşku uyandırabilen ve araştırılması gazetecilik imkânları içinde bulunan haberler, araştırılıp doğruluğuna emin olunmadan yayınlanamaz
Aynı maddenin (ı) bendi:
Kişi, kurum ve toplum katmanlarına yönelik yayınlarda, eleştiri sınırlarını aşan aşağılayıcı sözcükler kullanılamaz; hakaret edilemez, sövülemez iftira ve haksız isnat yapılamaz. Hükmünü taşımaktadır.
C. Bilindiği üzere, 195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinde yeralan, Basın Ahlak Esasları hakkında 129 sayılı genel kurul kararının 2 inci maddesi uyarınca; Gazete ve dergilerin Basın Ahlak Esaslarına aykırı davrandığına ilişkin ihbar ve şikayetler, kendilerini ilgilendiren hallerde gerçek ve tüzel kişilerce, genel olarak da 195 sayılı Kanun un 5 inci maddesinde temsili öngörülen kurum ve kuruluşlarca, Yönetim Kuruluna yapılmaktadır. Yönetim Kurulu
Gerekli görürse, söz konusu aykırılığı doğrudan doğruya da ele alabilmektir.
Alınan kararın 3 üncü maddesi:
Bir yazı, haber, resim ve benzeri yayının Basın Ahlak Esaslarına aykırı olduğu yolundaki başvurular, yayın tarihinden itibaren (30) gün içinde yapılmamış ise dikkate alınmaz. Süresi içinde yapılan başvurular, Genel Müdürlükçe ilgili gazeteye tebliğ edilerek, (10) gün içinde savunmalarını vermesi istenir. Süresi içinde savunma verilmezse savunma hakkından vazgeçilmiş sayılır.Bu husus, savunma istemini içeren yazıda açıkça belirtilir.
Yönetim kurulu süresi içinde yapılan başvurular hakkında savunmanın geldiği veya savunma hakkından vazgeçilmiş sayıldığı tarihten itibaren (60) gün içinde kesin kararını verir
Hükümlerini amirdir.
D.Olay gazetesine muhatap Kurum Genel Müdürlüğünün 24 Temmuz 2012 tarihli ve ilan Hiz.D.30-16/1048-4309 sayılı yazısı ile anılan yazı ekinde gönderilen şikayet dilekçesindeki iddaalar hakkında Kurulumuz tarafından yaptırılacak incelemelere ve alınacak Nihai karara esas teşkil etmesi amacıyla tebliğ tarihinden itibaren 10 gün içerisinde cevap verilmek kaydıyla yazılı savunmasının Kurum Genel Müdürlüğüne gönderilmesi, belirtilen sürede savunma verilmediği takdirde savunmadan imtina etmiş sayılacağı hususu tebliğ edilmiştir.
E.Olay gazetesi tarafından 9 Ağustos 2012 tarihinde kurum kayıtlarına intikal ettirilen bila tarihli savunma yazısında:
A-Adalet isteyenin elleri temiz olmalı
1.Hali hazırda İskenderun Belediye Başkanı olan Yusuf Hamit CİVELEK şikayet dilekçesinde belirttiği gibi partisinin yerel yönetim sloganı olan ve üç Ç ile ifade edilen çalmayacağız, çaldırmayacağız, çalışacağız ibaresini sık sık kullanmıştır. Ancak itiraz dilekçesinde dahi bu sözü kendisine mal ederek kendi sözleriymiş gibi yansıtmaya çalışması şikâyetçinin etik değerleri konusunda fikir sahibi olmamamıza yardımcı olmaktadır.
2.Diğer yandan Yusuf Hamit Civelek Madeni Kanunumuzun temel hükümlerinden dürüstlük kuralına aykırı davranışlarda bulunmayı mutad uygulamalar haline getirmiş, kamuoyuna vermiş olduğu sayısız söz ve vaadi yerine getirmemiştir. Şikâyet dilekçesinin kapsamında diler getirmiş olduğu bölümle sınırlı kalarak ifade edelim ki Yusuf Hamit Civelek basın mensuplarıyla aylık toplantılar düzenleyerek bilgilendirme çalışması yapacağını duyurduğu halde görevde bulunduğu üç yılı aşkın süredir toplamda 2 veya 3 defa bir araya gelerek bu sözünü de yerine getirmemiştir.
3.Basın mensuplarının istediği zaman bilgi alabileceği hususu tamamen hilafı hakikat bir beyan olup gazetemizi belediyeye dahi baskı ve zor kullanarak girmesini engellemiştir. Halkın parasını emanetçilik yaptığını unutarak gazeteciler arasında ayrım yaparak günlük yayınlanan tüm gazetelere abone olduğu halde, gazetemizin kurum aboneliğini keyfi olarak kesmiştir. Burada amaç gerçeklerin peşinde olan basını susturmak ve belediyenin imkânlarıyla kendisine her koşulda desteleyen bir çıkar grubu oluşturmaktır. Özgür basını susturmak için her yolu kullanmaya yolu kullanmaya kararlı bir zihniyetle hareket ediyor olmasıdır. Basın İlan Kurumunun bu amaca hizmet etmeyeceği inancındayız. Çünkü itiraza konu yazı tarafsız, gündeme olan ve kamuyu ilgilendiren niteliği ile olağan mutad bir eleştiri yazısıdır. Eleştirinin merkezi kamuoyuna yeterince bilgi verilmemesi ve iddialar karşısında belediye başkanının derin sessizliğidir.
4.Müdürlüğünüze Yusuf Hamit Civelek tarafından yapılan başvurunun kendisinin kişilik haklarıyla bir ilgisi bulunmamaktadır. Asıl amaç basının gerçekleri yazmasını engellemektir. Aksi taktirde bugüne kadar doğrudan kişilik haklarını yerlerde süründüren ağır ithamların manşete taşındığı gazetelere herhangi bir şikayette bulunmamıştır. Şikâyetçinin kişilik haklarını söyleyen kişiye ve gazeteye göre değişmesi manidardır. Bu sebeple adalet isteyenin elinin temiz olması adil karar vermenin ön şartı olduğu kanaatindeyiz.
Ekonomik Bağımsızlık Basın Özgürlüğünün Teminatıdır
5.Avrupa Konseyi parlamenterler meclisi, bakanlar komitesi, Avrupa İnsan Hakları Komisyonu (AİHK) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından üretilen çok sayıda ve yerleşik hale gelen karar ve hükümler, ifade özgürlüğünün, demokratik bir toplumun ilerlemesi ve her bir bireyin gelişmesi için temel koşullardan biri olduğunu ortaya koymuştur. Anayasada ve Yargıtayın yerleşim içtihatlarında düşünce ve ifade hürriyeti, konseyin kararlarına paralel bir yaklaşımı benimsemiştir. Düşünce açıklamasının, basın özgürlüğünün sınırlandırıldığı siyasal, yasal düzenlerde, açıklamasına izin verilmeyen düşünce alanları yaratılmış, dolayısıyla halkın bilgilenme, gerçekleri öğrenme hakkı sınırlandırılmış olur. Basın yoluyla düşünce açıklamak özgürlüğü çağımızda halkın bilgilenme hakkının gerçekleştirilmesini sağlayan vazgeçilmez bir değer olarak görülür. Kaldı ki, düşünce ve ifade özgürlüğü asıl olarak azınlıkta kalan fikirler için önem taşımaktadır. Bu özgürlük bir bakıma, çoğunluk gibi düşünmeye mecbur olmama, kendini farklılıklarıyla var etme, yani var olma özgürlüğüdür. Bu anlamda ifade edilen düşüncenin rahatsız edici nitelikte değerlendirilmesi hürriyetin kısıtlanmasını gerektirmez.
6.Ekonomik bağımsızlık ise tarife çalıştığımız basın özgürlüğünün teminatıdır. Bu sebeple İlan Kurumuna şikayetin geri planında eleştiri hakkının kullanılmasını engellemek ve böylelikle basın özgürlüğünü ihlal etmek hedeflenmektedir. İtiraza konu yazıda kişilik haklarının ihlali söz konusu olsaydı müşteki bu konuda Türk Ceza Kanunu kapsamında adli mercilere başvuru yapabilirdi. Aynı şekilde tazminat talebinde de bulunabilirdi. Yusuf Hamit Civelek halen bu yola başvuru imkanına sahiptir. Ancak bu yolu başvurması halinde haklı bir sonuç alamayacağı bildiği için bu yollara başvurmakta, bunun yerine başkaca baskı araçlarını kullanmaktadır. Basının özgürce yayın yapma hakkını ihlale yönelik şikayetin reddi gerektiği kanaatindeyiz. Çünkü Müdürlüğünüze başvuru hakkı basın ve ifade özgürlüğünü kısıtlayacak şekilde yorumlanamaz.
7.Kaldı ki, söz konusu haberde İskenderun Belediyesinin kent genelinde yapmış olduğu inşaat çalışmaları müthiş hızla tıkır tıkır ilerliyor dinilerek ve talepte bulunan Yusuf Hamit Civelekin fotoğrafının altında çalmayacağız ve çaldırmayacağız ibaresine yer verilerek tarafsızlığa özen gösterilmiştir. Bu konuda gazetecilik mesleğinin inceliklerini sergileyen ve okunabilirliği sağlayan faaliyetlerden manşet/başlık yazısını Yusuf Hamit Civelek beğenmemiş olabilir. Ancak gazete manşetini belirleme hakkına sahip değildir. Başlık halk arasında sık sık kullanılan bir deyimdir ve kesinlikle hırsızlık manasında değil iş bilirlik manasında kullanılmıştır. Yusuf Hamit Civelek şekli benzerlikten yola çıkan zorlama bir yorum yapmıştır.
8.Yapılan işlerin maliyetinin yüksek olduğu iddiası yaygın bir iddiadır ve biz gazeteci olarak bu iddiaları yazmakla yükümlüyüz. İhalelerin yaklaşım maliyetini çok altında gerçekleşmesi yapım faaliyetinin pahalı olmadığı anlamına gelmeyeceği gibi, bilakis ciddi bir usulsüzlüğe delalettir. Ya yaklaşık maliyetler rekabet koşullarını ortadan kaldırmak maksadıyla yapılmaktadır ya da yapım işlerinin ucuza verildiği izlenimini vermek amacıyla yüksek tutulmuş olabilir. Bu sebeple Yusuf Hamit Civelekin yaklaşık maliyetler konusundaki gerçekleri bilme hakkına saygı eleştirisel ve sorgulayıcı yayınlar yapma sorumluluğunu gazeteciye yükler.
9.Şikayete konu yazı dikkatle incelendiğinde yazı içeriğinde hiçbir şekilde gerçeklerin saptırılmadığı ve çarpıtılmadığı, eleştiri sınırlarının aşılmadığı, yalnızca kamuoyunu bilgilendirme amaçlı hareket edildiği görülecektir. Basın özgürlüğü gerek elektronik veya basılı medya veya basın vasıtalarıyla (gazete, dergi, radyo, televizyon, internet v.s.) görüş ve düşüncelerini açıklayabilme ve yayabilme hakkıdır. Görüş ve düşüncelerin açıklamış olduğu davaya konu yazıda basın özgürlüğünün sınırlarının aşılması söz konusu dahi olmamıştır.
Yukarıda izah etmiş olduğumuz nedenlerle savunmalarımızın kabulü ile talep edenin talebinin reddine karar verilmesini talep etmekteyiz.
İfadelerine yer verilmiştir.
F.Olay gazetesinin 8 Haziran 2012 tarihli nüshasının manşet haberinde ve aynı nüshanın 7nci sayfasındaki Gölge Adam sütununda İşler ayna ÇAL ÇAL oyna! başlığıyla yayımlanan köşe yazısının, Basın Ahlak Esasları Hakkında 129 sayılı Genel Kurul kararının 1 inci maddesini ve bu maddenin (ı) bedenini ihlal edip etmediği incelenmiştir.
Bilindiği gibi haber verme ve ifade özgürlüğü çevresinde kamu görevlileri hakkında ve kamu hizmetleri konusunda haber verme aydınlatma ve gerektiğinde değerlendirme yapma hak ve yetkisi olduğu tartışmasızdır. Ancak, haberlerde eleştiri ölçüsü aşılmamalı kişilik haklarını saldırıda bulunulmamalı, doğruluğu kuşku uyandırabilen ve araştırılması gazetecilik imkanları içinde bulunan haberler de araştırılıp doğruluğuna emin olunmadan yayınlanmamalıdır. Bir haberin ya da yazının Basın Ahlak Esaslarını ihlal edip etmediği bu kapsamdaki basın ve ifade özgürlüğü göz önüne alınarak bir sonuca varmalıdır.
Yapılan değerlendirmede Olay gazetesinin 8 Haziran 2012 tarihli nüshanın İşler ayna ÇAL ÇAL oyna! Manşet haberinde ve İşler tıkır alt başlığı ile aynı nüshanın 7 inci sayfasındaki GÖLGE ADAM sütununda aynı şekilde İşler ayna ÇAL ÇAL oyna! Bağışıyla yayımlanan köşe yazısında İskenderun Belediye Başkanının fotoğrafı ile birlikte çalmayacağız çaldırmayacağız sözü de yer almaktadır.Şikayet konusu haber, fotoğraf ve köşe yazısı sert eleştiriler içermesine rağmen basının haber verme haber yapma ve kamuoyunu aydınlatma hak ve yetkisinin sonucu olarak basın ve ifade özgürlüğünün sınırları içinde kaldığı görülmüş olup Basın Ahlak Esasları Hakkında 129 sayılı Genel kurur kararının 1 inci maddesi ile bu maddenin (ı) bendi ihlal edilmemiştir.
Unutulmamalıdır ki bu sonuca, sadece Basın Ahlak Esasları açısından varılmıştır.Tabiatıyla, kanunun yargıya intikal etmesi durumunda ilgili mahkeme şikayet konusu haber ve köşe yazısını Türk Medeni Kanunu Türk Ceza Kanunu ile ilgili diğer mevzuat açısından inceleyerek de bir karara varabilir.
G.Bu itibarla Olay gazetesinin 8 Haziran 2012 tarihli nüshasında yayınlanan şikayet konusu haber fotoğraf ve köşe yazısı Basın Ahlak Esasları Hakkında 129 sayılı Genel Kurul kararının 1 inci maddesi ile bu maddenin (ı) bendini ihlal etmediğinden anılan Gazete hakkında 195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin (a) bendine göre müeyyide uygulanmasına mahal olmadığına karar verilmiştir.
Bilginizi saygılarımla rica ederim.
Yakup KARACA
Genel Müdür Adına
Genel Müdür Yrd.
Yorumlar