Hüseyin Güler
Yumurtaya vurulan tarihli bir makinenin 20.bin lira olduğunu kaç yumurta satarak bu makinenin alınacağını bilinmesini istediler.
Zaten yumurta üretim, tüketim için yeterince yasaların olduğunu ve illerdeki tarım müdürlerinin denetlediklerini yeni yasalara ihtiyaç olmadığını da ifade ettiler.
Diğer bir mesele ise zaten bölgede Suriye krizi, Irak Krizi, Rusya krizi, derken doğu bölgesinde yaşanan terör yüzünden esnafın zor durumda olduğunun belirterek, zorda olan bir sektörü iyece zor sokmanın anlamı olmadığını belirttiler.
Yumurta ve tavuk sektöründe bölgenin üretiminde söz sahibi olan Beyza A.Ş. sahibi Necmettin Çalışkan, yine bölgeye yumurta pazarlayan Dokuz Gıda Pazara sahibi Mehmet Dokuz ve üretici ve toptancı olan Özkaya Yumurtanın sahibi Adnan Özkaya ile yeni yasanın üreticilere ve tüketicilere neler getirip, neler götüreceğini görüştük.
Beyza A.Ş. yönetim kurulu başkanı Necmettin Çalışkan, zaten Suriye krizi, terör meselesi kendilerini zor durumda bıraktığını, bölgede başta Hatay, Gaziantep, Adana, Osmaniye, Kilis gibi illerde 400 üzerinde parakende satış noktalarının olduğunu ve 2 bin çalışanın olduğunu, belirterek söze başladı.
NECMETTİN ÇALIŞKAN “AVRUPA’YA ÖZENDİLER.”
Üretimin tarihinin ve son kullanma tarihinin işletme numarasının yumurtanın üzerine basılması, küçücük bir yumurtanın üzerine üç ayrı mühür basılması, yumurtanın kullanım ve raf ömrünü kısaltır. Tabi bu yasa ile tüketicinin haklarının koruması gibi bir imaj söz konusudur, bu aslında küçük esnafın Alışveriş merkezlerine teslim edilmesidir. Onlara mağlup edilmenin bir uğraşısı gibi görünmektedir. Çünkü, Alışveriş merkezlerinde ürünler ambalajlı ve geldiği gibi satılır. Küçük esnaf ise işin içine alın terini katar, parçalar, baharatlar ve öyle tüketiciye satar.
Bu yasayı çıkaranlar Avrupa ülkelerinin gıdı konteksini olduğu gibi tercüme ederek, kullanacaklar ama bu doğru değildir. Biz, bize benzeriz, bizim ülkemizde bu şartlarda bu tür yasanın yürürlükte olması, siz her şey ambalajlı olacak dersiniz, yoğurt, salça, satamazsınız. Biz Avrupa ülkeleri gibi fabrikasyon mallar üretmiyoruz. En sağlıklı ürün, köyde yapılan yoğurt, köyde yapılan peynirdir. Bunlar bu şekilde bitirilecektir. Umarım bu kararı alanlar bir an önce vazgeçerler.
Bir de ambalaj içindeki malın ömrü kısadır. Siz bir yumurtayı açık havada tutarken daha fazla dayanır, ama ambalajlı ürünün ömrü ötekine göre daha kısalır. Bu anlamda hem maliyeti artacaktır, hem de yumurtanın ömrü kısalacaktır. Ayrıca yumurtanın üzerine bastığınız üç ayrı mühür ile yumurtayı zedelemiş olacaksınız. Umarım bu yanlıştan vazgeçilir.
BU YASA ÜRETİCİ VE TÜKETİCİ AÇISINDAN EK MALİYET DEMEKTİR.
Bu yasanın üretici açısından ek maliyet demektir. Tüketici açısından sağlıklı gıdı temin ediyor gibi görünse de, öz itibarı ile doğru değildir. Sahte ürün piyasaya sürmek isteyen insan, bu bir algı hatasıdır. Üretici istediği tarihi yazabilir. Tüketici hakları korunuyor imajı doğru değildir. Bu bir ek maliyet, ambalaj sanayiye katkı ve yumurtanın daha fazla zarar görmesidir, bir takım insanların kendi, kendine iş yapma görüntüsüdür.
Gerçek denetleyici tüketicidir. Tüketici beğenmediği malı ikinci kez almayarak denetleme yapabilir. Bu gün ülkemizde en kolay temin edilen protein kaynağı yumurtadır. Aslında halkın temel besin ve gıda maddelerine karşı bir girişimdir. Tarihte bir yumurta ile insanın zehirlendiğini ispatlayamaz. Batılı ve ambalajlı malların altında çok zararlı ve zehirlenmeler olmaktadır. Oradaki ham maddeleri kontrol edemeyenler, garibanın tüketeceği, 50 kuruşluk yumurtanın peşine düşmüşlerdir.
MEHMET DOKUZ “REKABET GÜCÜMÜ AZALTIR”
Ben 35 yıllık yumurta al satını yapıyorum. Tarım il müdürlükleri ve basından izlediğim kadarı ile üretim, son kullanma tarihi gibi tarihlerin olması istenen haberleri izledik. Bu yasayı neye göre çıkardılar, bu yasayı yapanlar üretici ve tüketiciye sordular mı? Neye göre yaptılar, anlamadık. Neye hizmet ediyor, ne kadar takip edeceler kafamda soru şeklinde durmaktadır. Üretici ve satıcı istediği hileleri zaten yapabilirler. Tarım il müdürlükleri bu işi sağlıklı denetleyecek mi? Bu şekli ile bir yere varılır, yoksa işe yaramaz. Bu yasa ile rekabet gücümüzü azaltmaktadır.
ADNAN ÖZKAYA “ZATEN YUMURTA KAYIT ALTINDA”
Yumurta zaten belli süredir kayıt altındadır. Düzenli olarak denetlenmektedir. Uzun bir süredir zaten tarihi, son kullanma tarihi yazılmayan yumurta satılmıyordu. İl tarım müdürlüklerinin zaten denetimi altındadır. Yumurtanın üzerine tarih yazmanın manasını anlamış değiliz, markalaşmış her firma, üretime de, tüketime de, taze olmasına dikkat ederler.
Bakın il tarım müdürlükleri tarafından, kümesler, satıcılar zaten denetlenmektedir. Bize onlarca belge çıkarılarak satış yaptırmaktalar.
Aslında kontrolsüz satılan köy yumurtalı denilen yumurtalardır. Deri ceket boyası ile boyanmış, köy yumurtası havası verilen, saman üzerine atılmış, yumurtaların çok ciddi şekilde denetlemesi gerekir. Denetimden kaçanlar köy yumurtası adı altında piyasaya yumurta sürmektedir.
Yasa hazırlanıyordu ama bu yasayı çok hızlı başlattılar. Bu yasaya marketler, üretim yerleri hazır değildir. Kademeli ve süreli şekilde bu yasa hayata geçirilmelidir. En ucuz gıda maddesi, yumurtanın kilosu 5 liraya gelmiyor. Etin kilosu ise 35 liradır. Bu maliyettir, bunun üzerine şunu da yazalım, bunu da yazalım, zamanla tüketiciye binecek bir maliyettir. Başka bir şey değildir.
Yorumlar