Turgut ÖZAL zamanında başlatılan vergi iadesi sisteminin amacı kayıt dışını kayıt altına almaktı. Felsefe, maaşlı ve ücretliler vergi iadesi alabilmek için fiş fatura toplayacak, dolayısı ile herkes fatura kesmek zorunda kalacaktı. Sistem başarısız oldu. Çünkü devletin maaşlı ve ücretlileri kontrol etme imkanı yoktu. Bir iş yerinde çalışanların kontrolünü patron ve yöneticiler yapacaktı. İşyeri yöneticileri kendi zamanlarını devlet için harcayacak, kendi elemanlarının vergi iade zarflarını kontrol edecekti. Bir işveren vergi iade zarflarını ne kadar ciddi inceler. Hatta yanlışlıklar için hangi bir elemanını harcar. Benim personelim sahte fatura koymuş zarfına diye, devlete şikayet eder mi? Aynı şekilde emeklilerin vergi iade zarflarından bankalar sorumlu tutuldu. Tabi ki bankacıların asli görevi de bu zarfları kontrol etmek değildi. 10-12 yıllık süre sonunda, uygulanan bu sistem kayıt dışını kayıt altına almak şöyle dursun, bilakis sahte fatura yapanları teşvik etti. Sonunda zararlı olan sistemden vazgeçildi. Nedeni çok basit. Devletin sistemi denetleme imkanı yoktu. Bu deneyimden yararlanarak, başarılı olacağına inandığım önerimi sunmak istiyorum. 1-Küçük Esnaf Vergiden Muaf Tutulsun: Türkiye’de vergi beyannamesi veren esnaf sayısı 1,600,000 kişidir. Bir milyon altı yüz bin esnafın ödediği vergi yılda sadece 600 milyon TL dir. Bu aşamada devletin bir kabı vardır. Yıllık 600 milyon lira. 2-Küçük Esnaf Aylık Beyanname Versin: Küçük esnaf her ay alışını satışını belirtir beyanname vermeye devam etsin. Vergi ve KDV ödemesin. Zaten küçük esnafın %60 ı basit usul vergi beyannamesi düzenlediği için KDV hiç ödemiyor.Diğer %40 ise girişine göre çıkış yapar.Bu kesimden devletin tahsil ettiği KDV aylık 70 milyon liradan azdır.Yılda bir kez beyanname verenlerin aylık beyanda bulunması ile elde edilecek beyanname harcı ile KDV zararı karşılanır. 3-Esnaf Her Ay Beyanname Verir Mi?: Eğer bu işten bir çıkarı varsa seve seve verir. Hatta şart koştuğumuz zaman topladığı faturaların aslını da getirir. 4-Esnafa Topladığı Fatura Miktarına Göre Bağkur Priminden Destek Sağlanmalıdır: Esnafa topladığı faturalar karşılığında mükafat primi tahakkuk ettirilip, bu mükafatın bağkur priminden düşülmesi sağlanmalıdır. Burada ekonomi yönetimi kabiliyeti önem kazanmaktadır. Temel felsefemiz tahakkuk ettirilen Bağkur prim miktarını azaltıp,tahsil edilen bağkur prim miktarını artırmak olmalıdır. Türkiye’de 3,5 milyon bağkurlu esnaf var. Ancak bunların daha önce de belirttiğimiz gibi 1,6 milyon kişisi faal esnaftır. Çünkü faal esnaf çalışan, beyanname veren kişidir.Diğer 2 milyona yakın kişi ise zaman zaman faal esnaf olmakla birlikte çoğu yılları işsizdir.Esnaf odalarına kayıtlıdır.Kanunlar gereği bağkurlu olma hakkını bir kez kazanmıştır.Faaliyetini sürdürmediği halde, aslında işsiz,ama meslek sorulduğunda esnaf olduğunu beyan eder. Sistemimizde bu 2 milyona yakın faal olmayan esnaf için her hangi bir değişiklik yoktur. Bugün ne ise yarında aynı olacaktır. Hedef kitlemiz çalışan, beyanname veren esnaflardır. Sayıları bugün 1,6 milyondur. Çalışan esnaflarımızın her ay tahakkuk eden bağkur primi ortalama 300 TL’den 1,600,000.300=480,000,000 TL dir. Yuvarlak rakam 500 milyon liradır. Yıllık 6 milyar lira. Ne yazık ki, bu günkü koşullarda 6 milyarlık tahakkukun ancak %15 i normal tahsil edilebilmektedir. Yani 900 milyon lira. Yuvarlak rakam 1 milyar. Kalan 5 milyarlık kısmı tahsil edilemediği için 2 yılda bir af çıkartılmaktadır. Bazı esnaf arkadaşlarımız aflardan faydalanıp ödeme yapmasına rağmen, çok büyük kısmı 15 yıllık 20 yıllık hatta 25 yıllık borcu biriktiriyor, emekli olacağı zaman bir af bekliyor. Bir kalemde 20 25 bin TL ödeyip bağkur emeklisi olan insanımız o kadar çok ki. Dünyanın hiçbir yerinde 25,000 TL ye bu şekilde emeklilik hakkı kazanan yoktur. 80 li yıllara ait 9-10 yıllık prim borcunu 2009 yılında 650 TL ye kapatan birçok insan var. Bütün bunlar devlete yük olmasına karşın, esnafı da suçlamamak gerek. Çünkü zamanında ödemek için para kazanıyor olmak gerek. Biz devlet olarak insanlarımıza taşıyamayacakları kadar borç yüklüyor,tahsil edemeyince de sık sık af çıkarmak zorunda kalıyoruz.Sonunda yük devlete kalıyor. 5- 5 Milyar Tahakkuk Ettirip 1 Milyar Tahsil Etmektense 2,5 Milyar Tahakkuk Ettirip 6,5 Milyar Tahsil Edelim: Sihirbazlık gibi. Ama değil. Çünkü Türkiye’de bağkur primi ödeyen esnaf sayısı 3,5 milyon kişidir.2 milyona yakın kısmı faal olmadığı halde esnaf sınıfındadır.1,6 milyon esnaf bağkur primlerini düzenli ödemeye başlayınca diğer 2 milyonluk kesimde moral etkide kalacaktır. 2 milyon kişiye yılda 7 milyar bağkur primi tahakkuk ettirilmesine karşın tahsil edilebilen miktar 1,5 milyar liradır. 5,5 milyarlık kısım yine devletin veresiye defterine yazılmaktadır.1,6 milyon faal esnafın primlerini zamanında ödemesinin moral etkisi ile 1-2 yıl içerisinde faal olmayan esnafların prim ödemeleri de mükemmel düzeyde yükselecektir. Şöyle bir özetleme yaparsak; Faal esnaf, tahakkuk 5 milyardan 2,5 milyara düşecek ve tamamına yakını tahsil edilecek.Tahsilatta 1,5 milyar artmış olacak.Çünkü esnafın karı var.Faal olmayan 2 milyon esnaf 7 milyar tahakkuka devam edilecek.Ama tahsilatta 1,5 milyar yerine en az 4 milyar tahsil edilecek. Sonuçta bağkur prim tahsilatında yıllık 4 milyar liralık artış sağlanmış olacak. 6-Dikkat Edilmesi Gereken Ayrıntılar: 1,6 milyon esnaf her ay beyannamesine topladığı faturaları ekleyip maliyeye teslim ettiği zaman alacağı ödül primi öyle güzel ayarlamalıyız ki, ortalama olarak ödeyeceği bağkur primi yarı yarıya azalsın. Burada dikkat edilecek hususlar; -Sahte fatura varsa tesbiti çok kolay olacaktır. -Faturasız işlem yapana caydırıcı ceza müeyyideleri uygulanmalıdır. Sigara yasağının bile uygulanabildiği ülkede yalancılık ve sahtekarlığın büyük cezası olması normal bir durumdur. -Esnafın cirosu mevkisine göre, yaptığı işe göre aşağı yukarı zaten bellidir. Fazla yüksek veya fazla düşük olması dikkati çeker. Hala faturasız çalışmakta direnen esnaf ve ona mal verenler büyük cezalara çarptırılırsa piyasa kısa sürede düzene girer. -Esnafların mesleklerine göre topladığı faturaların değeri farklı olacak. Örnek olarak bir bakkalın topladığı faturaya verilecek ödül ile bir berberin topladığı faturaya verilecek ödül oranı farklı olacak. Berberin çok daha az fatura toplayabileceği göz önüne alınmalıdır. Her meslek için ayrı bir oran saptanmalıdır. -Çok çalışan esnafın priminin tamamı hiçbir zaman ödenmemeli, basamak düzeltmesi yapılmalıdır. Örneğin topladığı faturalara verilecek ödül prim 500 lirayı buluyorsa bağkur primi 850 liraya çıkmalı. Mükafatını emekli olduğu zaman almalı. Burada bir ay 500 bir ay 300 tl ödül prim hak edenleri de göz önüne almalı,sabırlı olmalıyız. -Daha başka sorunlar da çıkabilir. Ama felsefemiz belli olduğu için çözümler derhal üretilir. Sistemimizde görüldüğü gibi vergiden yıllık 600 milyon zararımız olacak, ama bağkur tahsilatından yıllık 4 milyar karımız olacak. 3,5 milyon esnaf bu projeye sıkı sıkı sarılır. Çünkü sonuçta çalışan her esnaf karlı çıkacaktır.2 milyon faal olmayan esnafın rüyalarında faal esnaf olmak vardır. Bunu unutmamalıyız. Çalışan esnafa sunulan olanak, potansiyel esnaf için de bir umut kapısıdır. Esnaf için vergi dairesine ve bağkura günü geçmiş borcu olmamasından daha güzel bir şey tasavvur edemiyorum. Bu sistemin esnafı rahatlatmak ve bağkur prim tahsilatını artırmak dışında, DEVLETE EN AZ YILLIK 20 MİLYAR VERGİ GELİRİ ARTIŞI sağlayacağı da en önemli kazançtır. Çünkü kayıt dışı ekonomi çok büyük oranda kayıt altına girmiş olacak. Zengin olduğunu gayet iyi bildiğimiz bir çok büyük firma, bu gün çok az vergi ödemektedir. Satışları faturalı olmak zorunda kalacağından vergi de ödemek zorunda kalacaklardır. Ayrıca ürünlerini faturalandırabilmeleri için merdiven altlarında bodrum katlarında aylık 300 500 tl ye çalıştırdıkları işçileri de sigortalı yapmak zorunda kalacaklardır. Bu proje ilkeleri anlatıldığında toplumun tüm kesimlerinden yüksek düzeyde destek görecektir. Çünkü devlete, halka hizmet için yıllık 25-30 milyar gibi bir kaynak yaratacaktır. Yalnızca haksız rekabet ve faturasız üretim yapanlar üzülecek. Ama itiraz edemeyeceklerdir. Saygılarımla