Flaş Haber - Türkiye'de 3 ay OHAL ilan edildi

Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru

28 Ağustos 2014, 13:03

Av.Özlem AĞCA

Bir devlet organının işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilen bireylerin, ülke içinde diğer tüm hak arama yollarını tükettikten sonra, başvurabilecekleri bir hak arama yolu olarak tanımlanabilir. Bu hak arama yolu istisnaidir; yani diğer mahkeme kararlarının her yönden inceleneceği bir temyiz yolu değildir. Her durumda başvuru yapılamaz.

Sadece Anayasa'da işaret edilen haklardan birinin ihlali iddiası bireysel başvuruya konu olabilmektedir.
Temel Hak ve Özgürlükler
Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden Avrupa İnsan hakları Sözleşmesi kapsamındaki birinin ihlal edilmesi durumunda bireysel başvuru yapılabilir. Bu kapsamda sayılabilecek haklardan bazıları şunlardır;
Yaşama hakkı
İşkence ve kötü muamele yasağı
Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı
Adil yargılanma hakkı
Zorla çalıştırma yasağı
Hak arama hürriyeti
Suç ve cezaların kanuniliği
Özel hayata, aile hayatına, konut ve haberleşmeye saygı
Düşünce, din v vicdan hürriyeti
Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti
Toplantı ve örgütlenme hürriyeti
Mülkiyet hakkı vb.
Yasama işlemleri ile idarenin düzenleyici işlemleri doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.
Kimler Başvuru Yapabilir?
Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin ihlal edildiğini iddia eden herkes bireysel başvuru hakkına sahiptir. Herkes başvuru yapabilir, dolayısıyla başvuran kişinin/kişilerin T.C. vatandaşı olması gerekmez. Ancak sadece Türk vatandaşlarının sahip olduğu seçme ve seçilme hakkı gibi konularda başvuru yapamaz. Özel hukuk tüzel kişileri hürriyeti veya hak arama hürriyeti gibi sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilir.
Bunların kendi üyelerinin haklarını savunmak amacıyla başvuruda bulunmaları kabul edilmemiştir. Kamu tüzel kişileri bireysel başvuruda bulunamazlar.
Bireysel Başvuru Nasıl Yapılır?
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru Bireysel ''Başvuru Formu'' doldurularak yapılır. Bu formda istenen bilgiler, tam ve okunaklı bir şekilde doldurulmalı ve başvurucu tarafından imzalanmalıdır. Formda eklenmesi gereken belgelerin neler olduğu belirtilmiştir. Başvuru yapılırken bunlar da eksiksiz olmalıdır. Başvurucunun şayet bir avukatı ya da kanuni temsilcisi varsa başvuru formu bu kişiler tarafından imzalanmalıdır. Başvuru formu ve başvuruyla ilgili temel bilgi v belgeler Anayasa Mahkemesinin web sitesinde (www.anayasa.gov.tr) ''Bireysel Başvuru'' başlığı altında bulunmaktadır. Bunun dışında gerekli belgeler adliyelerden, Türkiye Cumhuriyeti'nin yurtdışı temsilciklerinden ve cezaevi yönetimlerinden de temin edilebilir.
Başvuru Nereye Yapılır?
Bireysel Başvuru yapacak kililer Anayasa Mahkemesine şahsen gelerek ya da diğer mahkemeler aracılığıyla başvuru yapabilirler. Ayrıca yurtdışında olanlar, Türkiye Cumhuriyeti'nin yurtdışı temsilcikleri vasıtasıyla da başvuru yapabilirler.

Başvuru Ne Zaman Yapılmalı?
Bireysel başvuru, diğer hak arama yolları tamamlanıp karar başvuran kişiye tebliğ edildikten sonra 30 gün içinde yapılmalıdır. Bu süreden sonra yapılan başvurular hiçbir inceleme yapılmadan reddedilir. Anayasa Mahkemesi, 23 Eylül 2012 tarihinden sonra kesinleşen işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvuruları inceleyebilecektir. Dolayısıyla 23 Eylül 2012 tarihinden önce kesinleşen kararlara ait başvurular değerlendirilmeye alınmaz.
Avukat Tutmak Zorunlu Mu?
Bireysel başvurunun aracılığı ile yapılması zorunlu değildir. Ancak, bir avukat veya kanuni temsilci aracılığıyla yapılıyorsa, buna ilişkin vekâletname veya yetki belgesinin başvuru ekinde sunulması şarttır.
Başvuru İçin Ücret Ödenir Mi?
Bireysel başvuru için bir harç ödemek gerekir. Başvuru harcı Maliye Veznelerine yatırılır. Ödenecek harç miktarı Harçlar Kanunu'na bağlı tarife ile her yıl yeniden belirlenir. 2013 yılı için başvuru harcı 198, 35 TL'dir. Başvuran kişi söz konusu harcı ödemeyecek durumda ise başvurusuyla birlikte adli yardım talebinde bulunabilir. Adli yardım isteğinde dair bir yazı ile birlikte resmi kurumlardan alınacak farklılık belgesinin başvuru formuna eklenmesi gereklidir. Talebin uygun olup olmadığına Anayasa Mahkemesinin ilgili birimleri karar verir.